Maandelijks archief: mei 2018

In Memoriam Piet Kee

Piet Kee, Zaandam, 1927 – Haarlem, 2018

Piet Kee bij zijn 80e verjaardag in 2007. Foto: RD, Anton Dommerholt

Op 25 mei j.l. overleed op 90-jarige leeftijd in zijn woning aan de Nieuwegracht Piet Kee, oud-stadsorganist van Haarlem. Kee behoorde internationaal tot de grootste organisten van zijn generatie. Tot voor kort bleef hij een figuur die de aandacht trok, al was het maar tijdens de dagelijkse wandeling in de omgeving van zijn huis: een onmiskenbare, wat broze maar statige verschijning, met enigszins hoekige tred en grijze, halflange krullen. Wie hem aansprak ontdekte dat zijn geest nog altijd bruiste van interesse.

Vorig jaar augustus werd in een overvolle Grote Kerk zijn laatste verjaardag gevierd met een concert door twee oud-leerlingen. Na afloop nam hij, ondanks zijn steeds zwakkere gestel, met veel geduld en op charmante wijze de eindeloze rij felicitaties in ontvangst en had hij voor iedereen een belangstellend woord. Eerder dat jaar nog was hij samen met zijn vrouw Els Hendrikse naar Londen gereisd. Daar was op het Royal College of Music zijn Flentrop huisorgel aan een tweede leven begonnen. De weemoed over het afscheid van zijn huisinstrument drukte hij uit met een nieuwe compositie Lachrimae – a farewell to my organ, uitgevoerd door een student aan het College. Dit alles was kenmerkend voor de vitaliteit die hem pas enkele dagen voor zijn dood in de steek liet.

Het leven en de artistieke nalatenschap van Kee zijn een biografie waard, hier volgen slechts enkele notities. Piets opleiding begon bij zijn vader, de beroemde organist Cor Kee. Met de Prix d’Excellence sloot hij zijn studie aan het Amsterdamsch Conservatorium (bij o.a. Anthon van der Horst) af. Zijn Haarlemse carrière begon met het drie maal achtereen winnen van het Internationaal Orgelimprovisatieconcours, dat nog altijd bestaat. Een paar jaar later, 1956, werd hij benoemd tot stadsorganist, naast Albert de Klerk (en naast Klaas Bolt die de kerkdiensten speelde), een functie die hij tot 1989 bekleedde. Ondertussen ontpopte hij zich als eminent Bachvertolker, gaf overal ter wereld concerten. Ook maakte hij naam als pedagoog. Als docent aan het Amsterdams Muzieklyceum, later met het ‘Amsterdamsch’ gefuseerd tot het Sweelinck Conservatorium, leidde hij tal van succesvolle organisten op, ook buitenlandse als Masaaki Suzuki. Jarenlang doceerde hij aan de Haarlemse Zomeracademie voor organisten, naast beroemdheden als Marie-Claire Alain en Gustav Leonhardt. De muzikale horizon van Piet Kee, in zijn jeugd ook opgeleid tot pianist en violist, reikte veel verder dan het orgelrepertoire. Maar ook verder dan de muziek zelf: literatuur, architectuur en vooral de schilderkunst, zowel de oude als de hedendaagse, stonden hem na aan het hart en inspireerden hem. Niet alleen als uitvoerend kunstenaar, maar vooral als componist. Het werk The Organ, dat Kee beschouwde als zijn muzikale testament, is een muzikale vertaling van de poëzie en de mathematiek in de schilderijen van Pieter Saenredam. De verwantschap met deze beroemde kunstenaar is frappant: ook Piet Kee was een Zaandammer die een groot deel van zijn werkzame leven in de Haarlemse Bavo heeft doorgebracht.

Teveel verdiensten moeten in dit korte In Memoriam onaangeroerd blijven. We noemen hier nog de spraakmakende artikelen over Bach en Buxtehude, vertaald en gepubliceerd in Engelse en Duitse muziekvaktijdschriften. En daarnaast de talloze onderscheidingen die Kee ten deel vielen, waaronder het erelidmaatschap van het Royal Guild of Organists dat hij ontving op dezelfde dag als de Franse componist Olivier Messiaen.   

Eerder noemde ik de naam van zijn (tweede) echtgenote, Els Hendrikse. Els is voor Piet een onmisbare steun geweest, ook als kunstenaar, zowel in de bloei als de geleidelijke achteruitgang van zijn leven. Vooral haar wensen we sterkte bij dit grote verlies.

Anton Pauw.

Print dit artikel Print dit artikel

Stemmen van het Christian Müllerorgel

In de week van 14 mei 2018 kan het gebeuren dat u in de kerk geluiden uit het orgel hoort die u niet gewend bent. Dan wordt het Christian Müllerorgel generaal gestemd. De laatste keer dat dat gebeurde was in mei 2014, vier jaar geleden. 

Het stemmen van de meer dan 5.000 pijpen (“generaal stemmen “) is een flinke klus die een aantal dagen duurt. Hoe lang precies is niet te zeggen.  

 

Het werk wordt uitgevoerd door intonateur en stemmer Dick Koomans van de firma Flentrop welke ook het onderhoud van het orgel uitvoert. Voor het stemmen zijn twee personen nodig, de organist achter de speeltafel en de stemmer. De stemmer betreedt in veel gevallen letterlijk het orgel en moet soms gymnastische capriolen uithalen om het werk uit te voeren. De stemmer roept naar de organist welke toetsen moeten worden geactiveerd, deze houdt de betreffende toets ingedrukt tot de stemmer roept dat de volgende toets aan de beurt is. Dat gebeurt een aantal dagen achter elkaar.

De gemeente Haarlem is eigenaar van het orgel en onder meer verantwoordelijk voor het onderhoud ervan.

Van het stemmen in 2014 zijn foto’s gemaakt, beschikbaar op deze website: klik hier.

 

Print dit artikel Print dit artikel