Categoriearchief: Gemeente Haarlem

Stemmen van het Christian Müllerorgel

In de week van 14 mei 2018 kan het gebeuren dat u in de kerk geluiden uit het orgel hoort die u niet gewend bent. Dan wordt het Christian Müllerorgel generaal gestemd. De laatste keer dat dat gebeurde was in mei 2014, vier jaar geleden. 

Het stemmen van de meer dan 5.000 pijpen (“generaal stemmen “) is een flinke klus die een aantal dagen duurt. Hoe lang precies is niet te zeggen.  

 

Het werk wordt uitgevoerd door intonateur en stemmer Dick Koomans van de firma Flentrop welke ook het onderhoud van het orgel uitvoert. Voor het stemmen zijn twee personen nodig, de organist achter de speeltafel en de stemmer. De stemmer betreedt in veel gevallen letterlijk het orgel en moet soms gymnastische capriolen uithalen om het werk uit te voeren. De stemmer roept naar de organist welke toetsen moeten worden geactiveerd, deze houdt de betreffende toets ingedrukt tot de stemmer roept dat de volgende toets aan de beurt is. Dat gebeurt een aantal dagen achter elkaar.

De gemeente Haarlem is eigenaar van het orgel en onder meer verantwoordelijk voor het onderhoud ervan.

Van het stemmen in 2014 zijn foto’s gemaakt, beschikbaar op deze website: klik hier.

 

Print dit artikel Print dit artikel

Jos van der Kooy legt functie stadsorganist Haarlem neer

Met ingang van oktober 2017 legt Jos van der Kooy zijn functie als stadsorganist van Haarlem neer in verband met het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd.

Dinsdagavond 10 oktober neemt hij afscheid tijdens een concert in de Grote of Sint Bavokerk. Aanvang van dit concert is om 20.15 uur.

Het Gemeentebestuur van Haarlem heeft besloten dat Van der Kooy niet zal worden opgevolgd. Anton Pauw is vanaf oktober de enige stadsorganist. Van der Kooy zal de komende jaren in Haarlem blijven concerteren. Doordat Van der Kooy minder dan voorheen gaat spelen ontstaat er ruimte voor meer gastorganisten. Met Anton Pauw zal hij representatieve orgelbespelingen en excursies blijven verzorgen. Met Liesbeth den Boer, programmeur klassieke muziek van de Philharmonie en Anton Pauw blijft hij betrokken bij het samenstellen van de concertseries.

Jos van der Kooy werd in 1990 benoemd tot stadsorganist van Haarlem. In de afgelopen zevenentwintig jaar wist hij een talrijk publiek aan zich te binden. Het gemeentebestuur is verheugd dat Van der Kooy zijn werk in Bavo en Philharmonie in andere vorm wil continueren. De komende jaren bezint men zich in Haarlem op de toekomstige vormgeving van de stadsconcerten. Dit jaar is er al een vernieuwing: de Amerikaanse organist Nathan Laube verzorgt als artist in residence een drietal concerten in de Bavo.

Jos van der Kooy blijft als cantor en organist verbonden aan de Westerkerk in Amsterdam. Ook continueert hij zijn werk als organist van de Raad van State in ’s-Gravenhage. Hij blijft doceren aan het Koninklijk Conservatorium in die stad en aan de Universiteit Leiden.

Bron: josvanderkooy.com

Print dit artikel Print dit artikel

Elfde-eeuwse Haarlemmer onder oude Bavo ontdekt

De in februari bij archeologische opgravingen in de Grote of St.-Bavokerk gevonden botten blijken uit de elfde eeuw te stammen. Daarmee zijn het de oudste menselijke resten die tot nu toe in Haarlem zijn gevonden.

Met deze samenvatting begint Richard Stekelenburg een artikel in het Haarlems Dagblad waarin hij praat met stadsarcheoloog Anja van Zalinge en Sem Peters.

Klik hier voor het hele artikel.

Print dit artikel Print dit artikel

Werkzaamheden aan het carillon

Vanaf 14 februari tot en met 9 maart 2016 heeft het carillon van de Grote of St.-Bavokerk gezwegen.

Gedurende die tijd hebben er werkzaamheden plaatsgevonden aan het klavier waarmee de klokken bespeeld worden.

Omdat het klavier niet voldeed aan de hedendaagse normen voor ergonomie, zijn er aanpassingen verricht waardoor het bespelen een stuk makkelijker wordt. Vergelijk het met het werken achter een te laag (of te hoog) bureau; dat werkt niet lekker en op termijn veroorzaakt dat vaak klachten.
IMG_020873
De afstand van de manuaaltoetsen tot het pedaal is vergroot; daardoor is het bespelen een stuk gemakkelijker geworden.

IMG_020797Naast de afstand tussen het manuaal en pedaal is er ook gewerkt aan de bedrading tussen de toetsen en de klepels. Deze draden zijn geheel vervangen, waardoor er veel meer controle mogelijk is over de de klepels. Je kunt muzikale nuances daardoor veel beter realiseren.

IMG_020872Ten derde zijn de draadregelaars, waarmee de lengte van de draden af te stellen is, vervangen door nieuwere en handzamer exemplaren. De oude regelaars waren zeer arbeidsintensief en diverse regelaars waren versleten en liepen vast.

Als laatste is een van de kleine klokjes opnieuw vastgezet. Van deze kleine klok was de kroon afgebroken, waardoor een noodreparatie noodzakelijk was. Tijdens de laatste werkzaamheden krijgt de klok de definitieve bevestiging.

IMG_020817

 

Rien Donkersloot – Stadsbeiaardier gemeente Haarlem

Meer informatie:
Over het carillon
Video
Website Rien Donkersloot

Print dit artikel Print dit artikel

Archeologische vondsten in februari 2016

Archeologisch onderzoek

Door Anja van Zalinge – Stadsarcheoloog.
Maart 2016.

Anja van ZalingeDe puzzeltocht naar de contouren van de voorgangers van de Grote- of St. Bavokerk is in de eerste week van februari verder gegaan. Het onderzoek werd voor de derde keer uitgevoerd, en ook nu weer in vijf dagen. Elke keer een paar dagen, dat doen we vooral om het huidige gebruik van de kerk zo min mogelijk te verstoren.  Maar ook omdat het onderzoek net als een puzzel is, waarbij we steeds een stukje vinden, het grondig onderzoeken en erover nadenken om daarna weer een puzzelstukje te zoeken en  te leggen.

Afgelopen twee jaar vonden we de muren van een tufstenen en bakstenen kerk, voorloper(s) van de huidige kerk. Daarvan zijn de muren aan de zuidkant (2014) en de oostkant en deels de westkant (2015) gevonden. Dit jaar (2016) is de noordmuur onderzocht en hebben we gekeken of er nog een oude ingang van de toenmalige kerk  aanwezig is. Ook is geprobeerd om de oude restanten die we afgelopen zomer in een kelder onder de zeventiende eeuwse predikantenkamer onderzochten, op te zoeken buiten de kelder, in de kerk zelf.

De noordmuur hebben we goed kunnen blootleggen en bestuderen. Op de plek waar een ingang zou moeten zitten op basis van de afmetingen van kerken uit die tijd, was de muur inderdaad onderbroken. De groffe en rafelige toestand van de muur en het ontbreken van een mooie gladde afwerking, die je bij een ingang eigenlijk zou verwachten, doet ons nog wel een beetje twijfelen. Wat betekent dit? Het puzzelstukje is nog niet helemaal gelegd.

Aanzicht muren bij predikantenkamer
Aanzicht muren bij predikantenkamer

Datzelfde geldt voor de muur bij de predikantenkamer. De dertiende eeuwse kloostermoppen konden van deze kant helaas niet worden bekeken omdat we al snel last kregen van opwellend grondwater en omdat er restanten van een begraving op die plek lagen. Om hier goed te kunnen onderzoeken moet je eigenlijk grootser uitpakken en een groter oppervlakte openleggen, liefst met pompen.

 

 

De ingang in de muur
De ingang in de muur

Het onderzoek levert vooral muurwerk op en nauwelijks voorwerpen. Dat komt omdat de meeste grond, tot zo’n dikke twee meter onder de zerken, behoorlijk verstoord en verrommeld is door allerlei  graafwerkzaamheden in voorgaande eeuwen. En daarna zijn bijna alle begravingen verdwenen, daarvan vinden we alleen nog wat los botmateriaal.

Voor het eerst hadden we de tijd om de losse grond die onder de zerken werd uitgegraven op een zeef te verwerken. Op de zeef blijven alle aanwezige vondsten liggen. Vooral de allerkleinste, die je met de schep niet kunt zien, worden daardoor toch gevonden. Ook de vondsten die te klein zijn om met de metaaldetector  op te sporen blijven op de zeef achter.

Zeven van het opgespitte zand
Zeven van het opgespitte zand

Hierdoor zijn er dit jaar meer voorwerpen gevonden dan tijdens voorgaande onderzoeken, ook uit de diepste, oudste lagen. Er zijn veel kleine stukjes aardewerk, zeer nuttig voor het dateren van de bodem en de muurwerken. Maar ook veel oude knikkers, fragmenten van sieraden, spelden van de lijkwades, knoopjes en haakjes van kleding en munten kwamen tevoorschijn.

Enkele bijzondere vondsten zijn onder meer een stukje textiel met gouddraad, een muntgewichtje van de Antwerpse gouden munt de Nobel en een zeldzaam dertiende-eeuws muntje. De oudste vondst is een vuurstenen pijlpuntje uit de Steentijd. Die moet uit het strandwalzand, waar de kerk op is gebouwd, zijn gekomen. In de tijd ver voor Haarlemmers hier ter kerke gingen liepen er al jagers/verzamelaars op de plek die we nu Grote Markt noemen.

Drie voorbeelden van vondsten die gedaan zijn:

Vuurstenen pijlpunt

In de prehistorie bestond het gebied dat nu Haarlem heet uit hoge en droge strandwallen waarop uitgestrekte bossen groeiden. Tussen de strandwallen lagen grote veenmoerassen. De eerste mensen kwamen in de late steentijd (3600 – 2000 v. Chr.)uit het de omgeving van het Gooi en de Utrechtse Heuvelrug naar de kust. Zij waren jagers en verzamelaars. Ze woonden in hutjes en trokken van plek naar plek. Die hutjes bouwden ze op de hoge strandwallen, daar konden ze  droog wonen en uitstekend  jagen en vissen. In Haarlem vinden we vooral bewijzen van hun aanwezigheid door de (vuur)stenen gebruiksvoorwerpen die we  aantreffen in het strandwalzand.  De in Haarlem gevonden vuurstenen pijlpuntjes zijn op een hand te tellen.  Daarom is de vondst van dit pijlpuntje zeker bijzonder te noemen.

Gouddraad/brokaat

Textiel vinden we nauwelijks bij begravingen tot nu toe. Dat komt omdat mensen lange tijd alleen in lijkwades werden gegraven en diezijn in het zand van de bodem vergaan. Maar ook daarna, als men in de eigen kleding wordt begraven, vinden we weinig daarvan terug. In de Bavo zijn de meeste begravingen verdwenen, dus de kans op restanten van kleding is nihil. Toch hebben we twee fragmenten textiel  gevonden. Een daarvan is een stukje brokaat. Brokaat is een zijdeweefsel met ingeweven figuren, meestal met goud-of zilverdraad. Het gouddraad is bij dit fragment nog goed zichtbaar. Het is zeker van een ‘rijke stinkerd’ geweest, want dit is een duur soort textiel.

Muntgewichtje

Laat 16e eeuw

Lange tijd waren er bij de handel in Haarlem vele, verschillende valuta in omloop. Hierdoor was de geldwisselaar een bekend verschijnsel in het stadsbeeld. Bij hem kon men allerlei soorten valuta wisselen. De geldwisselaar gebruikte muntgewichtjes om te bepalen van welke valuta een munt was en het waard was.

Het gewichtje dat in de Bavo is gevonden is van een Antwerpse munteenheid, de nobel. Dat is een gouden munt met daarop een schip afgebeeld. Op het gewichtje staat aan de ene kant het schip en aan de andere kant het Antwerpse handje. Het gewichtje is net als de munt 6,7 gram.

Print dit artikel Print dit artikel

“Ik ben een Haarlemse jongen” op de speeltrommel van het carillon

Twee keer per jaar wordt de speeltrommel van het carillon voorzien van nieuwe melodieën, de trommel wordt dan ‘verstoken’.

Vooraf zijn de melodieën door stadsbeiaardier Rien Donkersloot geselecteerd en zo nodig aangepast voor het carillon.

Bavo speeltrommel (8)

Vlnr: Hans Terlouw, Rien Donkersloot, Arent van Heems

De traditie staat toe dat er naast klassieke muziek ook moderne en populaire muziek ten gehore gebracht kan worden.  Gymnopedie 1 van Erik Satie en Ik ben een Haarlemse Jongen van Jac. C. Stolwijk vallen in deze categorieën en staan de komende zes maanden op de speeltrommel.

Het programma van de speeltrommel sinds oktober 2015:

– Hele uur: Barcarolle (uit: The Seasons, Op. 37), Pjotr Iljitsj Tsjaikovski (1840-1893)
– Kwart over het hele uur: Gymnopedie 1, Erik Satie (1866-1925)
– Halve uur: Andante in F KV 616, Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791)
– Kwart voor het hele uur: Ik ben een Haarlemse Jongen, Jac. C. Stolwijk

Alle arrangementen: Rien Donkersloot, stadsbeiaardier

“Ik ben een Haarlemse jongen” is vooral bekend door uitvoeringen van het Haarlemse Ampzing Genootschap.

Wilt u zelf een bepaalde melodie op de speeltrommel hebben?
Dat kan; dien uw verzoek in bij de stadsbeiaardier, via: www.riendonkersloot.nl of riendonkersloot@hotmail.com

Naast de melodieën van de speeltrommel bespeelt Rien Donkersloot de beiaard van de Bavo twee keer per week:

Maandagen: 12:00 – 13:00 uur
Vrijdagen:  12:45 – 13:45 uur

Via deze link is een korte amateurvideo van de speeltrommel te zien.

Voor een video over het carillon, klik hier.

Print dit artikel Print dit artikel