Programma Bavodag 2016

Elk jaar wordt door onze Vereniging een Bavodag georganiseerd. Meestal is dat de eerste zaterdag op of na 1 oktober, de naamdag van Sint-Bavo.

Dit jaar vindt de Bavodag plaats op zaterdag 1 oktober. De Grote of St.-Bavokerk is dan vrij toegankelijk voor iedereen.

img_016944Het model van de Bavotoren van Theo van Paradijs zal de hele dag tentoongesteld worden. Het model is verder geperfectioneerd.

Om 14.00 uur wordt het boek ‘Haarlem als Hollands Jeruzalem – De oorsprong van de toren van de Grote of St.-Bavokerk’ van Thomas von der Dunk op het hoogkoor gepresenteerd. Het boek is een uitgave van de Historische Vereniging Haerlem.

  

 Programma Bavodag, 1 oktober 2016

Tijd
11.30-11.50 carillonspel door stadsbeiaardier Rien Donkersloot
12.00-12.05 welkomstwoord door voorzitter Jean Laurey
12.05-12.25 optreden van gitarist Sjoerd van Houten
12.30-12.50 demonstratie van de slingerproef van Foucault
13.00-13.20 orgelconcert op het Müllerorgel door Gijs Boelen; op het programma staat muziek van de componist Niccolò Moretti (1763-1821)
13.30-13.50 optreden van het trombone-ensemble van het Conservatorium van Amsterdam
14.00-14.20 presentatie van het boek ‘Haarlem als Hollands Jeruzalem – De oorsprong van de toren van de Grote of St.-Bavokerk’ op het hoogkoor; aansluitend is het boek te koop
14.30-14.50 optreden van zangeres Nienke Oostenrijk, begeleid door Gijs Boelen op het Müllerorgel; op het programma staan ‘Una lacrima (preghiera) van Donizetti en ‘Tonat coelum cum furore’ van Piazza
15.00-15.20 optreden van het mannenkoor Barbers & Bishops; op het programma staat onder meer ‘Perfect day’ van Lou Reed en ‘God only knows’ van The Beach Boys, maar ook ‘Tes Beaux yeux’ van Sweelinck
15.30-15.55 demonstratie van de slingerproef van Foucault
16.00-16.20 optreden van het Camusette Consort o.l.v. Willem Mook; op het programma staan werken van Josquin des Prez (c. 1450-1521)
16.30-17.00 optreden van het jazzkwartet Rogier van der Tweel
Print dit artikel Print dit artikel

Gratis torenbeklimmingen volgeboekt

Tijdens de Open Monumentendagen op 10 en 11 september 2016  bestaat de mogelijkheid onder leiding van een gids de toren van de Oude Bavokerk gratis te beklimmen.

De torenbeklimmingen tijdens de Open Monumentendagen konden via onze website gereserveerd worden, zij zijn inmiddels volgeboekt. 

Buiten de Open Monumentendagen om kan een torenrondleiding tegen betaling worden aangevraagd, klik hier.

Uitzicht op het westen (fish eye foto).
Uitzicht op het westen (fish eye foto, klik op de foto voor een vergroting).

Voor torenbeklimmingen gelden de volgende regels:

  • Het aantal belangstellenden is veel groter dan het aantal beschikbare plaatsen. Daarom vragen wij u bij verhindering dit door te geven via de website.
  • U wordt verzocht 15 minuten voor aanvang aanwezig te zijn. Uw reservering vervalt als u niet op tijd bent.
  • De torenrondleiding vindt plaats onder leiding van een gekwalificeerde rondleider.
  • De rondleiding duurt ongeveer een uur en geschiedt op eigen risico.
  • De tocht naar de toren gaat over wenteltrappen in het hoofdgebouw en steile houten trappen in de toren, een goede conditie is een vereiste.
  • De toegang tot de toren is voor personen vanaf 12 jaar en tot 75 jaar.
  • Mensen met hartklachten of hoogtevrees mogen helaas niet deelnemen aan een beklimming.
  • Goed schoeisel is aan te raden en grote tassen kunnen niet mee naar boven.
  • Bij windkracht 7 of hoger gaan de torenbeklimmingen niet door.
  • De maximale groepsgrootte voor een torenrondleiding is 10 personen. Bij aanvragen voor meer dan 10 personen worden meerdere groepen gemaakt.
Print dit artikel Print dit artikel

Eerste Frans Hals Lezing

1 september 2016

 wordt weergegeven

Op 1 september 2016 is het 350 jaar geleden dat Frans Hals werd begraven in de Grote of St.-Bavokerk van Haarlem. Het Frans Hals Museum | De Hallen Haarlem grijpt dat moment aan om te beginnen met een nieuwe traditie: de tweejaarlijkse Frans Hals Lezing. De actualiteit van Hals als moderne meester en de recente ontwikkelingen in het onderzoek naar Hals zijn het uitgangspunt van de lezingenavond.

De avond omvat twee complementaire lezingen. Eerst wordt door een Frans Hals-kenner een toegankelijk wetenschappelijk betoog gehouden over een aspect van het werk van Frans Hals. Dit betoog wordt gevolgd door een in opdracht geschreven verhaal van een fictieschrijver over het leven of een werk van Frans Hals.

Het wetenschappelijk deel van de eerste Frans Hals Lezing komt voor rekening van emeritus-hoogleraar Eric Jan Sluijter. Sluijter was als docent Kunstgeschiedenis van de Renaissance en de Vroegmoderne tijd verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en The Institute of Fine Arts, New York. In zijn lezing getiteld Frans Hals in the 21st Century gaat hij in op nieuwe ontwikkelingen in het onderzoek naar Frans Hals. De lezing van Eric Jan Sluijter is in het Engels.

Het fictieve verhaal wordt geschreven en verteld door Gerdien Verschoor. Zij is auteur en kunsthistoricus. In 2011 debuteerde zij met de roman De draad en de vliegende naald, gevolgd door haar tweede roman, De kop van Oskar Wronski. Momenteel werkt ze aan een non-fictieboek over de Poolse gravin Karolina Lanckoronska, die in 1994 twee Rembrandts schonk aan het Koninklijk Paleis in Warschau. De lezing van Gerdien Verschoor is in het Nederlands.

Kaarten
Toegangskaarten à € 7,50 zijn te verkrijgen via de (online) kassa van de Philharmonie in Haarlem. Vrienden van het Frans Hals Museum | De Hallen Haarlem en Vrienden van de Grote of St.- Bavokerk betalen € 5,-. Graag uw uitgeprinte toegangsbewijs en Vriendenpas meenemen.

Programma

19.00 uur Inloop
19.30 uur Welkomstwoord Ann Demeester, directeur Frans Hals Museum | De Hallen Haarlem
19.45 uur Onthulling
20.00 uur Eerste Frans Hals lezing – Frans Hals in the 21st Century – door emeritus-hoogleraar Eric Jan Sluyter
20.30 uur Muzikaal intermezzo door het Frans Hals Kwartet
20.40 uur Lezing Gerdien Verschoor – auteur, kunsthistoricus en directeur CODART

Frans Hals 2

 

Website Frans Hals Museum

Print dit artikel Print dit artikel

Stipboek “De basilisken slaan toe!” gepresenteerd

Op 4 juni 2016 werd in het hoogkoor van de Grote of St.-Bavokerk het stripboek De basilisken slaan toe! gepresenteerd.

Wethouder Jur Botter nam het boek in ontvangst, gereserveerde boeken werden opgehaald en gesigneerd door auteur Aad Peters en tekenaar Eric J. Coolen.

John van der Wal van Haarlem 105 maakte er een video-impressie van:

De bijeenkomst werd afgesloten met een geanimeerde receptie.

Eerder werden Aad Peters (schreef het verhaal) en Penny Sandford (vertaalde het verhaal in het Engels) geïnterviewd door Geja Sikma van RTV-NH. Klik hier.

 

Print dit artikel Print dit artikel

Presentatie van het stripboek De basilisken slaan toe!

Op 4 juni 2016 om 16.00 uur is het zover, dan presenteren de Vrienden in het hoogkoor van de kerk het eerste stripboek over de Oude Baaf.

“De Basilisken slaan toe!” werd geschreven door Aad Peters en getekend door Eric J. Coolen. Wethouder Jur Botter neemt het eerste exemplaar in ontvangst.

Inloop vanaf 15.30 uur, na afloop is er een receptie en kunnen gereserveerde boeken worden betaald en opgehaald. Eric J. Coolen en Aad Peters zijn beschikbaar om de boeken te signeren.

De Vrienden brengen met enige regelmaat publicaties uit, tot nu toe zijn het boekjes met veel tekst en weinig illustraties voor geïnteresseerden en kenners van de Grote Kerk. In februari 2014 ontstond het idee een stripverhaal uit te brengen. Een verhaal dat scholieren en volwassenen die van strips of Haarlem houden aanspreekt: een Bavomysterie.

Eerst werd een Tijdlijn van de Grote of St.-Bavokerk gemaakt dat een chronologisch overzicht geeft van de geschiedenis en gebeurtenissen in en rond de kerk. Een hulpmiddel voor de auteur van het stripverhaal.

Omslag BasiliskenMedio 2014 waren rondleider Aad Peters en Eric J. Coolen bereid gevonden het stripboek te ontwikkelen. Aad Peters beschikt over veel kennis van de Grote Kerk en gaat in het dagelijks leven met scholieren om. Hij verraste een ieder met een uitgewerkt verhaal inclusief ideeën voor de bijbehorende tekeningen. Eric tekent op herkenbare wijze, als hij de Grote Kerk neerzet zal die niet met een andere kerk verward worden.

De redactiecommissie bestond uit bestuursleden
Penny Sandford (vicevoorzitter/voorzitter rondleiders), Maarten Brock (externe betrekkingen en communicatie) en Jean Laurey (voorzitter).

Vanaf 2015 vonden maandelijkse voortgangsbesprekingen plaats. In het begin moest worden bepaald hoe de personages in het verhaal eruit zullen gaan zien. Daarna kon Eric goed aan de slag. Hij ging regelmatig op werkbezoek naar de kerk. Het overleg tussen Aad en Eric leidde tot kleine veranderingen in het verhaal, die soms grotere gevolgen hadden dan eerst was aangenomen.

BAVO_SoftCovers.inddPenny Sandford bood aan het boek in het Engels te vertalen. Dat is een intensief karwei, maar nu kwamen er de specifieke begrippen van het monumentale gebouw en de jeugdtaal bij die in het stripverhaal voorkomen. We hopen met de Engelstalige uitgave ook toeristen te bereiken.

In de slotfase werd grafisch vormgever Henk Tijbosch betrokken. Hij tekende voor de omslagen van de boeken, plaatste de tekstballonnen en kwam op de valreep met een leuk idee dat door de redactiecommissie (met extra werk voor Eric) werd overgenomen.

Uiteindelijk produceerde Eric ongeveer 400 tekeningen!
Het arbeidsintensieve tekenproces legt Eric J. Coolen uit in een korte video:

Op 4 juni 2016 is het zover, dan wordt een (in)spannende periode afgesloten en zullen we zien of het publiek het ook een leuk project vindt. Individuele reserveringen via de website en de vraag van boekhandels stemmen optimistisch.

Op de achterkant van het stripboek wordt het verhaal als volgt samengevat:

Emma, Falco, Tommy en hun ouders krijgen een rondleiding
door de Grote of St.-Bavokerk in Haarlem. Als de rondleidster uitleg geeft
over een afbeelding van een basilisk gaat het mis. De rondleidster en de ouders
veranderen plotseling in houten beelden. Om ze weer tot leven te wekken,
moeten Emma, Falco en Tommy zeven raadsels oplossen.
Gaat dat ze lukken?

Haarlem heeft iets met beeldverhalen. De Stripdagen Haarlem 2016 (3 t/m 12 juni) vormen volgens het organisatiecomité het grootste en langstlopende strip-evenement van noordelijk Europa. De plaats en het moment van presentatie van ons stripboek kon niet beter zijn. We zijn benieuwd naar de ontvangst ervan hopen heimelijk dat het een verzamelobject zal worden.

Op 7 mei 2016 verscheen een groot artikel in het Haarlems Dagblad van de hand van kunstredacteur Jaap Timmers met de kop “Samen jagen op de Bavo-code”. Daarbij was deze foto geplaatst van de redactiecommissie.

foto United Photos/Paul Vreeker

V.l.n.r op de voorgrond
Aad Peters en Eric J. Coolen.
In de achtergrond
Jean Laurey, Penny Sandford en Maarten Brock.

Foto United Photos/Paul Vreeker

De boeken zijn vanaf 5 juni te koop in de volgende winkels:

Wij danken onze sponsoren voor hun bijdragen:

(klik op het logo voor informatie)

logo

Staal Haarlem

 

 

Print dit artikel Print dit artikel

Elfde-eeuwse Haarlemmer onder oude Bavo ontdekt

De in februari bij archeologische opgravingen in de Grote of St.-Bavokerk gevonden botten blijken uit de elfde eeuw te stammen. Daarmee zijn het de oudste menselijke resten die tot nu toe in Haarlem zijn gevonden.

Met deze samenvatting begint Richard Stekelenburg een artikel in het Haarlems Dagblad waarin hij praat met stadsarcheoloog Anja van Zalinge en Sem Peters.

Klik hier voor het hele artikel.

Print dit artikel Print dit artikel

Algemene Ledenvergadering 20 april 2016

De algemene ledenvergadering van de Vereniging Vrienden van de Grote Kerk vindt dit jaar plaats op woensdag 20 april in de Dorpskerk te Bloemendaal. De vergadering begint om 19.30 uur. De agenda vindt u in de bijlage bij de Bavokroniek van april 2016. Na het officiële gedeelte zal de voorzitter van de Stichting Vrienden van de Dorpskerk, mw. J.A. Patijn-Bijl de Vroe, ingaan op de geschiedenis van de Dorpskerk.

Voorafgaand aan de algemene ledenvergadering bieden wij u vanaf 19:00 uur een kopje koffie aan in het naast de Dorpskerk gelegen Kerkelijk Centrum op het adres Kerkplein 20, 2061 JD Bloemendaal.

Dorpskerk BloemendaalDe Dorpskerk dateert uit de 17de eeuw en is een van de oudste monumenten van Bloemendaal. In 1632 besloten Bloemendaalse buitenplaatsbezitters tot het bouwen van een kerk in het dorp Bloemendaal, speciaal voor de hervormde erediensten. Ook de Bloemendalers zelf wensten een ‘Predikhuys’. De eerste gemeenteleden waren linnenblekers en tuinlieden. Op 25 maart 1636, eerste paasdag, werd de eerste eredienst gehouden. Rondom de kerk lag het kerkhof met aan de ene kant de pastorie en aan de andere kant de diaconieschool met het huis van de schoolmeester. Op het sfeervolle Kerkplein zijn deze gebouwen nog steeds te herkennen.

Dorpskerk Bloemendaal interieurEen bijzondere bezienswaardigheid in de kerk zijn de gebrandschilderde ramen van de hand van Pieter Holsteyn, die geschonken werden door de kerkstichters en door de heer van Brederode, de Staten van Holland en de steden Haarlem, Alkmaar, Hoorn, Dordrecht, Beverwijk en Leiden.

De Dorpskerk is in gebruik van de Protestantse Gemeente van Bloemendaal en Overveen. Daarnaast zijn er regelmatig concerten en lezingen. Het interieur van de kerk is onlangs gerestaureerd en gerenoveerd.

Adres:
Kerkplein 1, 2061 JC Bloemendaal
Openbaar vervoer: Station Bloemendaal

Print dit artikel Print dit artikel

Werkzaamheden aan het carillon

Vanaf 14 februari tot en met 9 maart 2016 heeft het carillon van de Grote of St.-Bavokerk gezwegen.

Gedurende die tijd hebben er werkzaamheden plaatsgevonden aan het klavier waarmee de klokken bespeeld worden.

Omdat het klavier niet voldeed aan de hedendaagse normen voor ergonomie, zijn er aanpassingen verricht waardoor het bespelen een stuk makkelijker wordt. Vergelijk het met het werken achter een te laag (of te hoog) bureau; dat werkt niet lekker en op termijn veroorzaakt dat vaak klachten.
IMG_020873
De afstand van de manuaaltoetsen tot het pedaal is vergroot; daardoor is het bespelen een stuk gemakkelijker geworden.

IMG_020797Naast de afstand tussen het manuaal en pedaal is er ook gewerkt aan de bedrading tussen de toetsen en de klepels. Deze draden zijn geheel vervangen, waardoor er veel meer controle mogelijk is over de de klepels. Je kunt muzikale nuances daardoor veel beter realiseren.

IMG_020872Ten derde zijn de draadregelaars, waarmee de lengte van de draden af te stellen is, vervangen door nieuwere en handzamer exemplaren. De oude regelaars waren zeer arbeidsintensief en diverse regelaars waren versleten en liepen vast.

Als laatste is een van de kleine klokjes opnieuw vastgezet. Van deze kleine klok was de kroon afgebroken, waardoor een noodreparatie noodzakelijk was. Tijdens de laatste werkzaamheden krijgt de klok de definitieve bevestiging.

IMG_020817

 

Rien Donkersloot – Stadsbeiaardier gemeente Haarlem

Meer informatie:
Over het carillon
Video
Website Rien Donkersloot

Print dit artikel Print dit artikel

Archeologische vondsten in februari 2016

Archeologisch onderzoek

Door Anja van Zalinge – Stadsarcheoloog.
Maart 2016.

Anja van ZalingeDe puzzeltocht naar de contouren van de voorgangers van de Grote- of St. Bavokerk is in de eerste week van februari verder gegaan. Het onderzoek werd voor de derde keer uitgevoerd, en ook nu weer in vijf dagen. Elke keer een paar dagen, dat doen we vooral om het huidige gebruik van de kerk zo min mogelijk te verstoren.  Maar ook omdat het onderzoek net als een puzzel is, waarbij we steeds een stukje vinden, het grondig onderzoeken en erover nadenken om daarna weer een puzzelstukje te zoeken en  te leggen.

Afgelopen twee jaar vonden we de muren van een tufstenen en bakstenen kerk, voorloper(s) van de huidige kerk. Daarvan zijn de muren aan de zuidkant (2014) en de oostkant en deels de westkant (2015) gevonden. Dit jaar (2016) is de noordmuur onderzocht en hebben we gekeken of er nog een oude ingang van de toenmalige kerk  aanwezig is. Ook is geprobeerd om de oude restanten die we afgelopen zomer in een kelder onder de zeventiende eeuwse predikantenkamer onderzochten, op te zoeken buiten de kelder, in de kerk zelf.

De noordmuur hebben we goed kunnen blootleggen en bestuderen. Op de plek waar een ingang zou moeten zitten op basis van de afmetingen van kerken uit die tijd, was de muur inderdaad onderbroken. De groffe en rafelige toestand van de muur en het ontbreken van een mooie gladde afwerking, die je bij een ingang eigenlijk zou verwachten, doet ons nog wel een beetje twijfelen. Wat betekent dit? Het puzzelstukje is nog niet helemaal gelegd.

Aanzicht muren bij predikantenkamer
Aanzicht muren bij predikantenkamer

Datzelfde geldt voor de muur bij de predikantenkamer. De dertiende eeuwse kloostermoppen konden van deze kant helaas niet worden bekeken omdat we al snel last kregen van opwellend grondwater en omdat er restanten van een begraving op die plek lagen. Om hier goed te kunnen onderzoeken moet je eigenlijk grootser uitpakken en een groter oppervlakte openleggen, liefst met pompen.

 

 

De ingang in de muur
De ingang in de muur

Het onderzoek levert vooral muurwerk op en nauwelijks voorwerpen. Dat komt omdat de meeste grond, tot zo’n dikke twee meter onder de zerken, behoorlijk verstoord en verrommeld is door allerlei  graafwerkzaamheden in voorgaande eeuwen. En daarna zijn bijna alle begravingen verdwenen, daarvan vinden we alleen nog wat los botmateriaal.

Voor het eerst hadden we de tijd om de losse grond die onder de zerken werd uitgegraven op een zeef te verwerken. Op de zeef blijven alle aanwezige vondsten liggen. Vooral de allerkleinste, die je met de schep niet kunt zien, worden daardoor toch gevonden. Ook de vondsten die te klein zijn om met de metaaldetector  op te sporen blijven op de zeef achter.

Zeven van het opgespitte zand
Zeven van het opgespitte zand

Hierdoor zijn er dit jaar meer voorwerpen gevonden dan tijdens voorgaande onderzoeken, ook uit de diepste, oudste lagen. Er zijn veel kleine stukjes aardewerk, zeer nuttig voor het dateren van de bodem en de muurwerken. Maar ook veel oude knikkers, fragmenten van sieraden, spelden van de lijkwades, knoopjes en haakjes van kleding en munten kwamen tevoorschijn.

Enkele bijzondere vondsten zijn onder meer een stukje textiel met gouddraad, een muntgewichtje van de Antwerpse gouden munt de Nobel en een zeldzaam dertiende-eeuws muntje. De oudste vondst is een vuurstenen pijlpuntje uit de Steentijd. Die moet uit het strandwalzand, waar de kerk op is gebouwd, zijn gekomen. In de tijd ver voor Haarlemmers hier ter kerke gingen liepen er al jagers/verzamelaars op de plek die we nu Grote Markt noemen.

Drie voorbeelden van vondsten die gedaan zijn:

Vuurstenen pijlpunt

In de prehistorie bestond het gebied dat nu Haarlem heet uit hoge en droge strandwallen waarop uitgestrekte bossen groeiden. Tussen de strandwallen lagen grote veenmoerassen. De eerste mensen kwamen in de late steentijd (3600 – 2000 v. Chr.)uit het de omgeving van het Gooi en de Utrechtse Heuvelrug naar de kust. Zij waren jagers en verzamelaars. Ze woonden in hutjes en trokken van plek naar plek. Die hutjes bouwden ze op de hoge strandwallen, daar konden ze  droog wonen en uitstekend  jagen en vissen. In Haarlem vinden we vooral bewijzen van hun aanwezigheid door de (vuur)stenen gebruiksvoorwerpen die we  aantreffen in het strandwalzand.  De in Haarlem gevonden vuurstenen pijlpuntjes zijn op een hand te tellen.  Daarom is de vondst van dit pijlpuntje zeker bijzonder te noemen.

Gouddraad/brokaat

Textiel vinden we nauwelijks bij begravingen tot nu toe. Dat komt omdat mensen lange tijd alleen in lijkwades werden gegraven en diezijn in het zand van de bodem vergaan. Maar ook daarna, als men in de eigen kleding wordt begraven, vinden we weinig daarvan terug. In de Bavo zijn de meeste begravingen verdwenen, dus de kans op restanten van kleding is nihil. Toch hebben we twee fragmenten textiel  gevonden. Een daarvan is een stukje brokaat. Brokaat is een zijdeweefsel met ingeweven figuren, meestal met goud-of zilverdraad. Het gouddraad is bij dit fragment nog goed zichtbaar. Het is zeker van een ‘rijke stinkerd’ geweest, want dit is een duur soort textiel.

Muntgewichtje

Laat 16e eeuw

Lange tijd waren er bij de handel in Haarlem vele, verschillende valuta in omloop. Hierdoor was de geldwisselaar een bekend verschijnsel in het stadsbeeld. Bij hem kon men allerlei soorten valuta wisselen. De geldwisselaar gebruikte muntgewichtjes om te bepalen van welke valuta een munt was en het waard was.

Het gewichtje dat in de Bavo is gevonden is van een Antwerpse munteenheid, de nobel. Dat is een gouden munt met daarop een schip afgebeeld. Op het gewichtje staat aan de ene kant het schip en aan de andere kant het Antwerpse handje. Het gewichtje is net als de munt 6,7 gram.

Print dit artikel Print dit artikel